Wpis opublikowany w grudniu 2019 roku. Ceny, rozkłady, przepisy i inne informacje praktyczne mogły się od tego czasu zmienić.

W komentarzach do mojego poprzedniego artykułu na temat
odszkodowania za opóźniony lot wskazujecie, że zmieniły się nieco zasady, na
podstawie których sądy przyznają odszkodowanie za lot. Wskazujecie, że zła pogoda
niekoniecznie musi uzasadniać odmowę wypłaty odszkodowania. Faktycznie - orzecznictwo sądów krajowych i europejskich ewoluowało ostatnio na korzyść
podróżnych. Poruszyłem temat z firmą, z którą współpracuję:  AirCashBack. W tym artykule postaram się
zebrać i omówić najnowsze zmiany.

Odszkodowanie za lot - nadzwyczajne okoliczności

Zacznijmy od tego, co zazwyczaj podnoszą linie lotnicze, gdy
składamy wnioski o wypłatę odszkodowania za odwołany lot. Przewoźnicy wskazują,
że przyczyny opóźnienia pozostawały poza ich wpływem, nie można było ich
uniknąć pomimo podjęcia racjonalnych środków, czyli stanowiły tzw. okoliczności
nadzwyczajne. Wystąpienie okoliczności nadzwyczajnej może być przyczyną odmowy
wypłaty odszkodowania.

Okolicznościami nadzwyczajnymi mogą (ale jak się zaraz
przekonamy, nie muszą) być:

• Destabilizacja polityczna
• Zagrożenia bezpieczeństwa
• Strajk
• Warunki meteorologiczne

Chyba najczęściej przywoływanym powodem opóźnienia są niekorzystne warunki meteorologiczne. Co to dokładnie oznacza i czy zawsze stawia podróżnego na przegranej pozycji?

Odszkodowanie za lot a warunki meteorologiczne

Przewodnik lotniczy nie może zadowolić się zwykłym
stwierdzeniem, że niekorzystne warunki atmosferyczne uniemożliwiły punktualny
wylot. Na nasze wezwanie musi wykazać związek przyczynowo skutkowy pomiędzy
pogorszeniem aury a opóźnieniem lotu. Najprościej może to zrobić, udostępniając
kopię dziennika pokładowego, w którym odnotowane są czynniki mające wpływ na
czas odlotu.

W przypadku braku adnotacji o niekorzystnych warunkach
meteorologicznych w dzienniku pokładowym, rzeczywista przyczyna odwołania bądź
opóźnienia lotu mogą być inna niż po prostu pogorszenie pogody. W takim
przypadku warunki meteo niekoniecznie musiały mieć wpływ na możliwość startu
samolotu.

Jeśli przewoźnik odmawia udostępnienia kopii dziennika pokładowego, lub gdy po lekturze dziennika widać, że warunki pogodowe nie zostały tam wspomniane jako przyczyna opóźnienia startu samolotu, pozostaje odrzucenie argumentacji linii lotniczej i w przypadku dalszego oporu przy wypłacie odszkodowania, skierowanie sprawy do sądu.

Zderzenie z ptakiem - należy się odszkodowanie?

Zderzenie z ptakiem również można rozpatrywać w kategorii
okoliczności nadzwyczajnych. Po zderzeniu z ptakiem, samolot jest uziemiony, musi
przejść przegląd techniczny. W konsekwencji jeden lub kilka lotów może zostać
opóźnionych, a nawet odwołanych. Zderzenie z ptakiem zgodnie z wyrokiem
Trybunału Sprawiedliwości UE (sprawa C-315/15) może stanowić okoliczność
nadzwyczajną. Po zderzeniu z ptakiem samolot musi przejść przegląd techniczny.
Także w tym przypadku wypadek musi być odnotowany i udokumentowany przez
przewoźnika. Z drugiej strony mamy niedawne orzeczenie sądu wskazujące, że
zderzenie z ptakiem nie musi zawsze stanowić okoliczności nadzwyczajnej,
wyłączającej odpowiedzialność odszkodowawczą przewoźnika. Należy jednak
pamiętać, że polski system prawny nie ma charakteru precedensowego - ocena tego
typu zdarzeń zależy każdorazowo od indywidualnej oceny orzekającego w sprawie
sędziego.

Jeśli zdecydowaliście się na drogę sądową, ze swojej strony
polecam firmę AirCashBack,
którzy poza standardową kwotą odszkodowania zwracają 75% odsetek za
zwłokę, które linia lotnicza musi zapłacić, gdy przegra sprawę o odszkodowanie
w sądzie.

Opóźniony wcześniejszy lot a odszkodowanie

Druga popularna przyczyna, która powoduje opóźnienie naszego
lotu, to problemy na jednym z poprzednich segmentów, które obsługiwała ta sama
maszyna. Na lotnisku często usłyszymy, że nasz wylot jest opóźniony z powodu
późnego przylotu samolotu z poprzedniego segmentu. Czy jednak problemy z
terminowym odlotem i przylotem na poprzedniej trasie mogą stanowić okoliczności
nadzwyczajne i są powodem odmowy wypłaty odszkodowania za opóźniony lot?

Wszystkie linie lotnicze układają siatki połączeń w sposób
rotacyjny. Oznacza to próbę maksymalnego wykorzystania samolotów i
zminimalizowania czasu, kiedy samolot czeka na płycie lotniska na kolejny
wylot. Im gęściej ułożona siatka połączeń, im mniejszy bufor czasowy między
kolejnymi wylotami, tym większe prawdopodobieństwo, że pojedyncze opóźnienie
wywoła efekt domina i wszystkie loty danego dnia będą już mniej lub bardziej
opóźnione.

Jeśli na kolejnym odcinku znów zdarzy się problem, to opóźnienie
może zacząć się akumulować. Skutkować to będzie coraz dłuższym czasem
oczekiwania na wylot samolotu mimo pięknej pogody, braku strajku, braku
przeciwskazań do punktualnego startu. Sam miałem taki właśnie przypadek, w
którym linia lotnicza tłumaczyła się opóźnionym startem z Frankfurtu do
Krakowa, z powodu… złej pogody w Londynie, która spowodowała opóźnienie
poprzedniego lotu mojego samolotu. Odszkodowanie za lot otrzymałem, ale po walce.

Możemy sobie wyobrazić, jak duży wpływ na gęstą siatkę połączeń będzie miało zderzenie z ptakiem, które „wyłącza” samolot na kilka dni, aż do przejścia badania technicznego.

Efekt domina?

W przypadku takiego „efektu domina”, gdy cierpimy z powodu
problemów na jakimś wcześniejszym odcinku, nie jesteśmy bez szans w walce o
wypłatę odszkodowania. Przewoźnik musi wykazać, jakie działania podjął w celu
minimalizacji negatywnego wpływu opóźnienia na początkowym odcinku. Samo
stwierdzenie, że gęsta siatka połączeń i nieprzewidziane okoliczności na
pierwszym odcinku rozregulowały harmonogram wylotów na cały dzień, nie będzie wystarczające.

Zdajmy sobie sprawę, że linie lotnicze kalkulują ryzyko
układając mniej lub bardziej ciasną siatkę połączeń. Eksponowanie się na duże
ryzyko jest świadomą decyzję ekonomiczną przewoźnika. To ryzyko nie może być
przenoszone na podróżnych na kolejnych odcinkach lotu.

Podsumujmy: brak należytego bufora pomiędzy wylotami, brak
planu awaryjnego na wypadek opóźnienia na jednym z pierwszych odcinków może
wykluczyć zaistnienie tzw. nadzwyczajnej okoliczności. Linia lotnicza miała
wszak możliwość przeciwdziałania temu zdarzeniu podejmując racjonalne środki.

Jeśli linia lotnicza wzbrania się przed wypłatą odszkodowania za opóźniony lot wskazując na problemy na jednym z poprzednich odcinków, nie odpuszczajmy - walczmy o odszkodowanie do samego końca.

Strajk a odszkodowanie za odwołany lot

Ostatnią dyskusyjną przyczyną, która wywołuje opóźnienie
lotu, jest strajk. Do niedawna wszelkie strajki lotnicze niejako z automatu
uznawano za okoliczności nadzwyczajne i zwalniano linie z obowiązku wypłaty
odszkodowania za opóźniony lub odwołany lot. Tymczasem w 2018 roku wspomniany
wcześniej Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że nielegalny i
nieprzewidziany strajk pracowników linii lotniczej nie będzie stanowić
zdarzenia nadzwyczajnego!

Spontaniczna nieobecność pracowników została przez Trybunał uznana za wpisującą się w normalne ramy prowadzenia działalności przewoźnika lotniczego, na które przewoźnik musi być przygotowany. Strajk nie będzie zatem przesłanką do odmowy wypłaty odszkodowania. Odszkodowanie za opóźniony lot po prostu się nam należy. Pozostałe zaplanowane akcje strajkowe, jak również strajki kontrolerów ruchu stanowią okoliczność nadzwyczajną.

Co ciekawe, decyzja ta dotyczy również wydarzeń sprzed wydania wyroku, o ile sprawa jeszcze się nie przedawniła.

Photo on Foter.com