Desaguadero, granica Peru z Boliwią. Piękno i brzydota przygranicznego miasteczka.

Fot. Ordzonhyd Rudyard Tarco Palomino, CC BY 4.0, Wikimedia Commons
Desaguadero, Desaguadero, Desaguaderoooooooooooooooooooooooo!
Znalezienie busa do granicy nie jest trudne, trzeba tylko wybrać odpowiednią strategię. Strategia znana z europejskich dworców, czyli podążanie za wzrokiem i tabliczkami informacyjnymi, na dworcu w Puno nie sprawdza się. W Puno łatwiej zamknąć oczy i wsłuchać się w odgłosy dworca. Dworzec żyje własnym życiem.
Od strony ulicy słychać warkot mototaxi, które co chwilę zajeżdżają pod główne wejście i wysadzają podróżnych na chodnik. Gdzieś tuż obok sprzedawczyni ananasów spokojnym, jakby zrezygnowanym głosem zachęca do kupna choćby plasterka. Zza budynku dochodzi niski, miarowy warkot silników autobusowych. Głośny klakson podrywa do lotu gołębie. Wszędzie wokół tupot nóg, szelest siatek, tobołków, toreb, worków…
Pośród tego hałasu, niczym światło latarni w ciemną noc, przebija się uparte, wyćwiczone, powtórzone po tysiąckroć, stanowcze, choć nienatarczywe nawoływanie kierowcy.
Jeszcze chwila i bagaże lądują na dachu mikrobusa. Turystyczne plecaki nie robią żadnego wrażenia na przewoźniku. Z chirurgiczną precyzją zostają wciśnięte między siatki, tobołki, torby, worki i nakryte niebieskim brezentem. Całość bagaży ściśnięta liną wydaje głuche westchnienie. Pozostało tylko zająć miejsce gdzieś z tyłu busa, wciskając się między zajmujących swoje siedzenia pasażerów. Można jechać!
Milczące porozumienie
Można jechać? Nie tak prędko… Po raz kolejny schemat znany z europejskich dworców przestaje mieć zastosowanie. Gorące zapewnienie kierowcy, że odjazd nastąpi już za chwilę, zapewne było szczere. Jedyny problem to definicja tej „chwili”…
Utartym zwyczajem peruwiańskich busiarzy jest wstrzymywanie odjazdu aż do czasu całkowitego wypełnienia pojazdu. Każde, nawet pojedyncze wolne miejsce musi zostać zajęte. Podejście takie ma oczywiste zalety - kurs jest maksymalnie rentowny, kierowca ma zapewniony komplet pasażerów. Z upływem czasu zniecierpliwieni oczekiwaniem pasażerowie sami zaczynają pomagać kierowcy w poszukiwaniach brakujących pasażerów. Między kierowcą a podróżnymi wytwarza się z trudem wyczuwalna więź, niepisane porozumienie.
Gdy bus w końcu rusza, zapada milczenie. Kierowca, najwyraźniej zmęczony długim nawoływaniem, wbija skupione spojrzenie w przednią szybę pojazdu. Podróżni, wcześniej aktywnie uczestniczący w procesie załadunku, też zwracają się ku swoim myślom. Ciszę wypełnia niewyraźna muzyka dobiegająca z głośników radia i jednostajny warkot silnika.
Wbrew pozorom Peruwiańczycy mają niewiele wspólnego z latynoskim temperamentem. Raczej spokojni, momentami wycofani, rzadko okazują silne emocje. Prawidłowość ta jest szczególnie widoczna podczas podróży. Czy to przepiękne widoki za oknem tak absorbują myśli pasażerów?
Jezioro Titicaca
W miarę oddalania się od Puno, krajobraz staje się coraz bardziej dziki, by nie powiedzieć dziewiczy. Ceglane zabudowania ustępują miejsca prowizorycznym chatom, szosa zbliża się do brzegów jeziora. Na wodzie dostrzec można szeroko rozstawione rybackie sieci. Poza zatoką Puno, która stoi na krawędzi katastrofy ekologicznej (więcej piszę o tym tutaj) wody jeziora Titicaca są przejrzyste. Fale łagodnie rozbijają się o brzeg, silne górskie słońce odbija się od pomarszczonej tafli jeziora. Krajobraz ten nie zmienia się przez całą drogę - 150 kilometrów medytacji uspokaja na dobre nie tylko Peruwiańczyków.
Granica
Desaguadero pojawia się na horyzoncie nagle, bez ostrzeżenia. Podróżni, jakby wyrwani z głębokiego snu, znów się ożywiają. Kierowca także wraca do nadzwyczajnej aktywności. Zręcznym susem wyskakuje z szoferki, ustawia się przed wyjściem z busa i z uśmiechem pobiera należną opłatę na przejazd. W tym samym czasie jego pomocnik zrzuca z dachu bagaże, które lądują bądź to w ramionach podróżnych, bądź w gęstym pyle ulicy.
To, co dla kierowcy jest końcem podróży, dla pasażerów jest dopiero początkiem. W Desaguadero wszyscy zmierzają dokładnie w to samo miejsce - do przejścia granicznego. Pasażerowie kolejnych mikrobusów łączą się ze sobą na głównej alei miasta tworząc nieprzerwaną ludzką masę. Stały dopływ podróżnych jest dla miasta prawdziwym błogosławieństwem. Podobnie jak chory podpięty do kroplówki, tak Desaguadero czerpie swoje siły witalne z ciągłego dopływu ludzkich pragnień, marzeń i potrzeb.
Rywalizacja o klienta, przelotność jego wizyty, nieskomplikowane potrzeby podróżnych wpływają korzystnie na poziom przygranicznych cen. Zjawisko to zaobserwować można na większości światowych granic. Silna rywalizacja, łatwość porównania cen, sprecyzowane potrzeby podróżnych oznaczają wysoką specjalizację sprzedających. Podróżny chce się napić, zjeść i wyspać przed dalszą podróżą. W Desaguadero napoje, przekąski, a nawet podstawowe obiady kupimy w bardzo korzystnych cenach. Hotele, mimo że prymitywne, zapewniają minimum komfortu niezbędnego do regeneracji przez dalszą trasą. Całość, a jakże, znacznie taniej niż w Puno czy La Paz.
W Desaguadero, tak jak w każdym innym obszarze przygranicznym, warto też wymienić walutę. Lokalne kantory kurs waluty znają na pamięć, a oferowany spread jest zdecydowanie niższy niż ten w głębi kraju. Dochodzi wręcz do tego, że kurs wymiany najpopularniejszych walut w ogóle nie jest podawany. Zainteresowani znają go na pamięć. Turyści muszą o informację dopytać.
Przekraczanie granicy Peru - Boliwia
Co dalej? Przed przekroczeniem granicznego mostu podróżny zatroszczyć się musi o zdobycie pieczątki wyjazdowej. Niewielki punkt kontroli granicznej zorganizowano w niepozornym, białym budynku z blachy postawionym przy drodze. Łatwo go przeoczyć i przekroczyć granicę nielegalnie… Po boliwijskiej stronie granicy sytuacja się powtarza. Znajdź urząd celny, zdobądź pieczątkę, zrób ostatnie zakupy. Jeszcze tylko ostatnie spojrzenie na jezioro Titicaca, nad którym zaczyna powoli zachodzić słońce.
Kilka przecznic dalej czeka już bus w kierunku La Paz.
Informacje praktyczne - Desaguadero
- W 2017 roku przejście było otwarte do późnych godzin wieczornych, ale oficjalne godziny pracy zmieniają się (lista SUNAT podaje 08:00-20:00), więc sprawdź aktualne w urzędzie migracyjnym.
- Podróż na trasie Puno - Desaguadero (ok. 146 km) trwała w 2017 roku 2,5 godziny i kosztowała 10 sol; aktualne ceny i czasy sprawdź na miejscu.
- Podróż na trasie La Paz - Desaguadero trwała w 2017 roku 2 godziny i kosztowała 20 boliviano; aktualne ceny i czasy sprawdź na miejscu.
- Mikrobusy z Puno w kierunku granicy odjeżdżają z lokalnego dworca autobusowego, zlokalizowanego tuż obok międzymiastowego dworca autobusowego.
- W 2017 roku do dworca autobusowego dojechaliśmy za 5-10 sol z dowolnego miejsca w Puno.
- Mikrobusy z La Paz w kierunku granicy odjeżdżają z dworca - parkingu zlokalizowanego koło cmentarza (Cementerio General) oraz z dworca autobusowego w El Alto. Łatwiej wsiąść do busa z bagażami na Cementerio General. W El Alto busiarzom się już spieszy.
- W okolice dworca w La Paz dojedziemy najłatwiej Teleferico (patrz: transport w Boliwii).
- Zarówno w Boliwii, jak i w Peru, busy odjeżdżają po zebraniu się kompletu pasażerów. Oczekiwanie może trwać kilkanaście minut albo ponad godzinę, w zależności od pory dnia.
- Dużo łatwiej złapać autobus do granicy w godzinach porannych i wczesnopołudniowych.
- Przekraczając granicę od strony Peru można wymienić walutę w lokalnym kantorze; w 2017 roku stawki były dobre, ale porównaj kursy w kilku miejscach.
- Zarówno w Peru, jak i Boliwii bus dowiezie nas niemal pod samą granicę. Do przejścia jest nie więcej niż 5 minut marszu. Zdecydowanie nie warto brać taksówki ani rikszy, pomimo natrętnych i nachalnych czasem ofert.
- Uzyskanie pieczątki wjazdowej i wyjazdowej wiąże się z koniecznością wypełnienia formularza. Zwłaszcza w Boliwii procedury kontrolne są bardzo słabe - to naszym obowiązkiem jest zdobycie pieczątek.
- Czas oczekiwania na odprawę od strony boliwijskiej bywa długi - około godziny. Od strony peruwiańskiej kolejki są mniejsze.
- W Desaguadero jest możliwość noclegu, hoteli o niskim standardzie nie brakuje po stronie peruwiańskiej.
- W 2017 roku ostatni bus do Puno odjeżdżał z Desaguadero około godziny 23:00, a pierwszy o 5:00 rano; aktualnych godzin szukaj na miejscu.
- Dużą zaletą Desaguadero jest dostępność jedzenia przez niemal całą dobę - to miasto żyje ruchem przygranicznym, stoiska z jedzeniem otwarte są do późnych godzin nocnych, Dobre miejsce na zaopatrzenie na dalszą podróż.
- Samotny spacer po zmroku może być nieprzyjemny, miasto jest słabo oświetlone. Osobiście nie spotkałem się z żadnym niebezpieczeństwem, zaczepianiem turysty itp.
Przewodnik i mapa Boliwii
Przed wyjazdem warto zdobyć przewodnik po Boliwii wydawnictwa Lonely Planet. Moim zdaniem przewodnik ten bije na głowę wszystkie inne dostępne na rynku wydawnictwa o Boliwii. Ci, którzy chcą wyposażyć się w mapę Peru, powinni rozważyć zakup mapy niemieckiego wydawcy Reise Know-How (seria World Mapping Project, wodoodporny papier syntetyczny). Wodoodporne, wytrzymałe na przetarcia mapy Reise towarzyszą mi na każdej wyprawie i jestem z nich bardzo zadowolony.
Dziękuję Gosi za zdjęcia Desaguadero.