Wprowadzenie do Tarnobrzega
Tarnobrzeg to miasto nad Wisłą w województwie podkarpackim, do początku lat 90. XX wieku największy w Polsce ośrodek wydobycia i przetwórstwa siarki. Dziś przyciąga zamkiem Tarnowskich, sanktuarium dominikanów i jeziorem powstałym w wyrobisku dawnej kopalni. W tym artykule przyjrzymy się najciekawszym atrakcjom Tarnobrzega, które warto odwiedzić.
Zamek Tarnowskich w Dzikowie
Najważniejszym zabytkiem Tarnobrzega jest Zamek Tarnowskich w Dzikowie, nazywany też Zamkiem Dzikowskim lub Pałacem Tarnowskich. Dawny obronny zamek w XVIII wieku przebudowano na barokowy pałac, po 1834 roku w stylu neogotyckim, a po pożarze odbudowano w 1931 roku w formach wczesnego baroku. Dziś mieści się tu Muzeum - Zamek Tarnowskich. Zamek otacza XIX-wieczny park krajobrazowy, idealny na spacer.
Historia Zamku Tarnowskiego
W XV wieku stał tu wieżowy dwór obronny. W 1522 roku Dzików kupił od Ossolińskich Jan Spytek Tarnowski, a po 1638 roku Michał Stanisław Tarnowski rozbudował siedzibę w zamek otoczony fortyfikacjami bastionowymi. Od 1834 roku była to główna siedziba rodu, w której przechowywano słynne zbiory dzikowskie, m.in. rękopis „Pana Tadeusza”. W nocy 21 grudnia 1927 roku wybuchł pożar: zginęło dziewięć osób ratujących bibliotekę, w tym lekkoatleta Alfred Freyer, a ocalała około jedna trzecia zbiorów. Po II wojnie światowej do 2007 roku działała tu szkoła rolnicza, a w 2011 roku zakończył się remont przystosowujący zamek do funkcji muzealnej.
Jezioro Tarnobrzeskie
Jezioro Tarnobrzeskie powstało w wyrobisku odkrywkowej kopalni siarki Machów, które po likwidacji kopalni zalano wodą z Wisły; zbiornik wypełnił się w 2009 roku. Ma około 455 ha powierzchni i do 42 m głębokości, co czyni go czwartym najgłębszym sztucznym zbiornikiem w Polsce. Oficjalną nazwę Jezioro Tarnobrzeskie nosi od 2013 roku.
Aktywności nad Jeziorem Tarnobrzeskim
Nad jeziorem jest ponad trzykilometrowa piaszczysta plaża z miejscami do grillowania i strefą dla osób ze zwierzętami, ścieżki pieszo-rowerowe, wypożyczalnie rowerów wodnych, klub jachtowy i baza nurkowa. W pobliżu działają park linowy, place zabaw i tyrolka o długości ponad pół kilometra. Oferta zależy od sezonu, więc przed wyjazdem sprawdź, co jest czynne.
Muzeum - Zamek Tarnowskich
Muzeum założone w 1991 roku do 2022 roku nosiło nazwę Muzeum Historyczne Miasta Tarnobrzega. Od 2011 roku jego główną siedzibą jest Zamek Dzikowski. Przedstawia historię Tarnobrzega i próbuje zrekonstruować dawne zbiory dzikowskie; można tu zobaczyć m.in. obrazy, miniatury, książki i rękopisy z kolekcji Tarnowskich.
Muzeum Polskiego Przemysłu Siarkowego
Historię przemysłu siarkowego, który zbudował powojenny Tarnobrzeg, przedstawia oddział muzeum - Muzeum Polskiego Przemysłu Siarkowego, urządzone w 2013 roku w dawnym spichlerzu dworskim. Aktualne wystawy i godziny otwarcia sprawdź na stronie muzeum.
Sanktuarium Matki Bożej Dzikowskiej
Barokowy kościół Wniebowzięcia NMP z klasztorem dominikanów stoi tuż przy placu Bartosza Głowackiego. To sanktuarium Matki Bożej Dzikowskiej, którego cudowny obraz przeniesiono tu z zamku w Dzikowie. Ołtarz główny wykonał krakowski snycerz Jerzy Hankis, zapewne w 1706 roku, a polichromię z lat 30. XX wieku zaprojektował lwowski malarz Karol Polityński.
Historia Kościoła Dominikanów
Tarnowscy ufundowali klasztor w 1676 roku. Murowany kościół według projektu Jana Michała Linka budowano od 1693 roku i konsekrowano w 1706 roku. W latach 1910-1912 dobudowano nawy boczne i wieżę według projektu Jana Sasa-Zubrzyckiego. W krypcie pod kościołem spoczywają głównie członkowie rodu Tarnowskich.
Park Dzikowski
Park wokół zamku w Dzikowie uchodzi za najpiękniejszy park Tarnobrzega i jest ulubionym miejscem spacerów mieszkańców. Jako park krajobrazowy urządzono go w XIX wieku, gdy Dzików stał się stałą siedzibą Jana Feliksa Tarnowskiego; powstały wtedy m.in. neogotycka kapliczka, oranżeria i fontanna. Jan Feliks Tarnowski otaczał szczególną opieką drzewa pamiętające ważne wydarzenia historyczne, m.in. czasy konfederacji barskiej.
Tarnobrzeska Dolina Wisły
Miłośnicy przyrody powinni zajrzeć do dawnej stajni i ujeżdżalni przy zamku. Mieści się tam Regionalne Centrum Promocji Obszaru Natura 2000 Tarnobrzeska Dolina Wisły z muzeum przyrodniczym. Przed wizytą sprawdź, czy centrum jest otwarte.
Rynek w Tarnobrzegu
Serce miasta to niewielkie Stare Miasto z kamienicami skupionymi wokół rynku, czyli placu Bartosza Głowackiego. Tuż przy nim stoi sanktuarium dominikanów.
Praktyczne Informacje
Planując wizytę w Tarnobrzegu, warto zapoznać się z praktycznymi informacjami na temat dojazdu, noclegów oraz lokalnych atrakcji. Więcej informacji można znaleźć na oficjalnej stronie miasta Tarnobrzeg oraz w lokalnych punktach informacji turystycznej.
Dojazd do Tarnobrzega
Do Tarnobrzega dojedziesz samochodem albo komunikacją publiczną. Miasto graniczy bezpośrednio z Sandomierzem, więc łatwo połączyć zwiedzanie obu miejscowości.
Noclegi w Tarnobrzegu
Noclegi znajdziesz w mieście i nad Jeziorem Tarnobrzeskim, gdzie działają usługi hotelarskie. W sezonie letnim warto zarezerwować nocleg z wyprzedzeniem.
Podsumowanie
Na Tarnobrzeg wystarczy jeden dzień: rano Zamek Dzikowski z muzeum i park, potem sanktuarium dominikanów przy rynku, a po południu plaża nad Jeziorem Tarnobrzeskim. Sandomierz masz tuż za granicą miasta.
