Kopiec Kraka (Krakusa) w Krakowie: dojazd, parking i rzetelny przewodnik

Tajemnicza historia i legendy wokół Kopca Kraka

Kopiec Kraka, nazywany również Kopcem Krakusa, to zabytkowy kopiec w krakowskiej dzielnicy Podgórze, na prawym brzegu Wisły. Wznosi się na wzgórzu Lasoty (271 m n.p.m.), ma około 16 m wysokości od podstawy, a jego twórcy, czas powstania i przeznaczenie są nieznane. Jan Długosz wiązał go z Krakiem, legendarnym założycielem miasta: według jego opisu Krak został pochowany na szczycie wzgórza, a dwaj synowie, wypełniając jego wolę, wznieśli kopiec na wieczną pamiątkę. Według ludowej tradycji ziemię na kopiec noszono w rękawach, stąd miała się wziąć nazwa święta Rękawka, obchodzonego we Wtorek Wielkanocny (badacze wywodzą jednak tę nazwę raczej od dawnego słowa oznaczającego grób).

Badania naukowe nie potwierdziły jednak jednoznacznie obecności pochówku władcy. Wykopaliska w latach 1934–1937 prowadzili Józef Żurowski i Franciszek Jakubik pod patronatem Polskiej Akademii Umiejętności. Wykopano lej sięgający podstawy kopca, a w 1937 roku poszerzono go tak, że odsłonięto łącznie około 60 procent powierzchni podstawy. Nie znaleziono pochówku. Wewnętrzna konstrukcja opierała się na wysokim słupie, do którego przymocowano promieniście ułożone, wyplecione z wikliny przegrody wypełnione ubitą ziemią i kamieniami. W dolnych partiach znaleziono brązową skuwkę typu awarskiego, przypuszczalnie z VII lub VIII wieku, a przy szczycie srebrny denar czeski Bolesława II (972-999). Datowanie kopca pozostaje przedmiotem sporu badaczy: proponowano m.in. okres od końca VIII do połowy X wieku. Za najbardziej prawdopodobną uchodzi funkcja grobowa, choć nie została potwierdzona archeologicznie; hipotezy o obiekcie obronnym czy sygnalizacyjnym uznaje się za mało przekonujące.

Astronomiczne sekrety krakowskich kopców

Jedna z hipotez wiąże kopiec z Celtami i z astronomią. Według niej Kopiec Kraka i Kopiec Wandy (w krakowskiej Nowej Hucie, w rejonie dawnej wsi Mogiła) tworzą układ wskaźników astronomicznych. Stojąc na Kopcu Kraka 2 maja lub 10 sierpnia, można zobaczyć słońce wschodzące nad Kopcem Wandy. Są to przybliżone daty celtyckich świąt Beltaine i Lughnasadh.

Podobnie w drugą stronę: stojąc na Kopcu Wandy 6 lutego lub 4 listopada, można zobaczyć słońce zachodzące nad Kopcem Kraka (przybliżone daty celtyckich świąt Imbolc i Samhain). Na tej podstawie prof. Władysław Góral nie wyklucza, że kopce były celtyckim systemem wskaźników astronomicznych, a prof. Janusz Kotlarczyk uważa Kopiec Kraka za monumentalny grobowiec pochodzenia celtyckiego. To jednak hipotezy, a nie ustalenia.

Święto Rękawki - żywa tradycja pod wzgórzem Lasoty

Z Kopcem Kraka łączy się krakowskie święto Rękawka, obchodzone po pierwszej wiosennej pełni, najczęściej we Wtorek Wielkanocny. Nawiązuje ono do słowiańskiego wiosennego święta zmarłych. Co najmniej od XVII wieku ze szczytu kopca zrzucano owoce, słodycze i pieniądze, a biedni, żacy i dzieci zbierali je u podnóża.

Od 2001 roku na kopcu i wokół niego odbywa się festyn „Tradycyjne Święto Rękawki”, organizowany przez Centrum Kultury Podgórza oraz Drużynę Wojów Wiślańskich „Krak”. Program obejmuje inscenizacje obrzędów związanych z nadejściem wiosny, pokazy rekonstrukcji życia we wczesnośredniowiecznych osadach i walkę wojów. Szczegóły programu na dany rok sprawdź w zapowiedziach organizatorów.

Gdzie dokładnie leży Kopiec Kraka? Szczegółowa lokalizacja

Kopiec Kraka wznosi się na prawym brzegu Wisły, w malowniczej dzielnicy Podgórze. Kopiec stoi na wapiennym Wzgórzu Lasoty (271 m n.p.m.), najwyższym wzniesieniu zrębu Krzemionek Podgórskich. Od Wawelu dzieli go około 2,4 kilometra w linii prostej.

W XIX wieku kopiec włączono w system austriackich fortyfikacji Twierdzy Kraków (fort cytadelowy 33 „Krakus”), a w pobliżu leży dawny kamieniołom Liban.

Praktyczny poradnik dojazdu: tramwaj, pociąg i spacer

Do Kopca Kraka najłatwiej dotrzeć komunikacją miejską, bo parkowanie w Podgórzu bywa kłopotliwe.

• Tramwaj i autobus: Aktualne linie i przystanki najbliżej kopca sprawdź w rozkładzie jazdy MPK Kraków (mpk.krakow.pl) lub w wyszukiwarce połączeń, wpisując jako cel „Kopiec Krakusa”. Ostatni odcinek trasy prowadzi pieszo pod górę.
• Kolej: Najbliżej kopca jest przystanek kolejowy Kraków Podgórze (przy skrzyżowaniu ulicy Wielickiej z aleją Powstańców Śląskich, otwarty w grudniu 2017 roku). Zatrzymują się tam pociągi regionalne Kolei Małopolskich i Polregio, m.in. z Krakowa Głównego i w kierunku Skawiny. Rozkład sprawdź przed wyjazdem, a resztę drogi pokonasz pieszo.
• Trasa piesza z Kazimierza: Bardzo polecaną trasą na dłuższy spacer jest przejście z dzielnicy Kazimierz przez Kładkę Ojca Bernatka na Rynek Podgórski, a następnie wspinaczka obok kościoła św. Józefa w stronę Parku Bednarskiego i dalej w kierunku ulicy Maryewskiego. Taka wycieczka prowadzi przez dawne, prawobrzeżne Podgórze.

Parking przy Kopcu Kraka - gdzie zostawić samochód?

Kierowcy decydujący się na podróż autem pod Kopiec Kraka muszą zmierzyć się z pewnymi wyzwaniami. Duża część Podgórza znajduje się w krakowskiej Strefie Płatnego Parkowania. Zasady i godziny obowiązywania zmieniają się, więc przed zaparkowaniem sprawdź aktualne znaki drogowe oraz informacje Zarządu Dróg Miasta Krakowa.

Najważniejsze opcje postojowe w pobliżu to:

• Ulica Maryewskiego: Miejsc postojowych jest tu niewiele i bywają zajęte, zwłaszcza w pogodne weekendy.
• Okoliczne ulice Podgórza: Można próbować szukać miejsc w pobliskich ulicach, ale duża część Podgórza to strefa płatnego parkowania i trzeba liczyć się z dłuższym spacerem pod górę przez Park Bednarskiego.

Kamieniołom Liban oraz co jeszcze warto zobaczyć w okolicy

Odwiedzając Kopiec Kraka, grzechem byłoby nie zajrzeć w jego bezpośrednie sąsiedztwo. Tuż obok kopca znajduje się nieczynny Kamieniołom Liban, między ulicą Swoszowicką, Kopcem Krakusa a cmentarzem Podgórskim. Wapień wydobywano tu już od XIV wieku, a ostatnie kamieniołomy na Krzemionkach zamknięto w 1986 roku. Od 1942 do 1944 roku Niemcy prowadzili tu karny obóz pracy Służby Budowlanej, potocznie zwany Libanem; więźniami byli Polacy i Ukraińcy. W 1993 roku w kamieniołomie kręcono sceny do filmu „Lista Schindlera”. Od sierpnia 2022 roku teren jest użytkiem ekologicznym. Kamieniołom jest strzeżony, więc nie należy wchodzić na jego teren bez zgody zarządcy.

W niedalekiej odległości leży teren dawnego obozu KL Plaszow, dziś Muzeum - Miejsce Pamięci KL Plaszow, z wystawą plenerową. W pobliżu, na północnej części wzgórza Lasoty, stoi też kościół św. Benedykta (najmniejszy kościół Krakowa, wzniesiony na początku XI wieku) oraz Fort 31 „Św. Benedykt”, fort wieżowy Twierdzy Kraków z lat 1853-1856.

Praktyczne wskazówki dla zwiedzających

Zwiedzanie Kopca Kraka jest proste i niewymagające, jednak dobra organizacja czasu i ekwipunku pozwoli uniknąć drobnych niedogodności. Wstęp na wzgórze i na szczyt kopca jest zwykle bezpłatny i bez biletów. Ewentualne ograniczenia dostępu (np. prace remontowe) sprawdź przed wizytą w komunikatach miasta.

Na miejscu nie ma rozbudowanej infrastruktury komercyjnej, dlatego warto zabrać własne napoje i przekąski. Po deszczu lub zimą ścieżka na kopiec może być śliska, więc przyda się obuwie z dobrą podeszwą. Po zmroku zabierz latarkę lub naładowany telefon. Odpady zabierz ze sobą.