Wstęp
Świętochłowice to miasto pełne historii, kultury i pięknych miejsc, które warto odwiedzić. W tym artykule przedstawimy najciekawsze atrakcje Świętochłowic, które z pewnością przyciągną uwagę każdego turysty. Od zabytków po parki, każdy znajdzie tu coś dla siebie.
Historia Świętochłowic
Świętochłowice mają średniowieczne korzenie, ale o ich obliczu zdecydował przemysł ciężki: górnictwo i hutnictwo. To najmniejsze pod względem powierzchni miasto na prawach powiatu w Polsce (13,3 km²) i jedno z najgęściej zaludnionych.
Średniowieczne początki
Pierwsza wzmianka o Świętochłowicach pochodzi z 25 maja 1313 roku, a o dzisiejszej dzielnicy Chropaczów - już z 1295 roku. Przez wieki była to wieś, której właściciele często się zmieniali. Prawa miejskie przyznała Świętochłowicom ustawa Sejmu Śląskiego z 1939 roku, ale z powodu wojny weszły w życie dopiero 1 stycznia 1947 roku.
Rozwój przemysłu
Poszukiwania węgla ruszyły tu w latach 20. XIX wieku, a w 1825 roku w Lipinach uruchomiono pierwszą kopalnię „Król Saul”. Kopalnie i huty przyciągały pracowników z całego regionu. Kopalnie węgla zlikwidowano, ale dawna Huta Florian działa do dziś. W dzielnicy Zgoda w 1945 roku działał obóz „Zgoda”, w którym zmarło lub zostało zamęczonych do 2500 osób; zachowana brama obozu to dziś miejsce pamięci, odnowione w 80. rocznicę Tragedii Górnośląskiej.
Zabytki i muzea
Świętochłowice mają kilka zabytków i muzeum, które warto odwiedzić. Oto najciekawsze z nich:
Muzeum Powstań Śląskich
Muzeum Powstań Śląskich powstało w 2012 roku z przekształcenia Muzeum Miejskiego, a zwiedzających przyjmuje od 18 października 2014 roku. Mieści się w dawnej siedzibie zarządu dóbr Donnersmarcków z 1907 roku przy ul. Polaka 1. Multimedialna ekspozycja na trzech kondygnacjach prowadzi chronologicznie od Świętochłowic w 1919 roku przez kolejne powstania i plebiscyt po skutki śląskich zrywów. Muzeum jest nieczynne w poniedziałki; aktualne godziny i ceny biletów sprawdź na jego stronie.
Kościół św. Augustyna
Kościół św. Augustyna w Lipinach, wzniesiony w latach 1871-1872, to najstarszy kościół w mieście. Jest neogotycki, trójnawowy, z ceglanymi elewacjami i kamiennym portalem w wieży. Wyróżniają go sklepienia krzyżowo-żebrowe i kryształowe nad całym wnętrzem. Wnętrze zdobią witraże, a kilka z nich w nawie bocznej zaprojektował Adam Bunsch.
Wieża ciśnień
Neobarokowa wieża ciśnień przy ul. Katowickiej powstała w 1909 roku według projektu Richarda Lummerta. Ma 40 m wysokości, a na szczycie zachował się stalowy zbiornik na 500 m³. Swoją funkcję przestała pełnić w latach 60. XX wieku; dziś jest własnością prywatną, więc oglądasz ją z zewnątrz. W 2026 roku wpisano ją do rejestru zabytków.
Parki i tereny rekreacyjne
Świętochłowice to także miasto pełne zieleni i miejsc do aktywnego wypoczynku. Oto kilka parków i terenów rekreacyjnych, które warto odwiedzić:
Park Heiloo
Park im. Mieszkańców Heiloo w Piaśnikach, założony w 1866 roku, to najstarszy park w mieście (około 6 ha). Nazwę zawdzięcza współpracy z niderlandzkim miastem Heiloo. W parku stoi zabytkowy schron bojowy z 1937 roku, obok niego wieża wartownicza, a dla dzieci przygotowano plac zabaw.
Staw Kalina
Staw Kalina w dzielnicy Zgoda to największy zbiornik wodny w mieście (około 5,3 ha), powstały wskutek osiadania terenu po eksploatacji węgla. Przez dziesięciolecia był skażony m.in. fenolami z Zakładów Chemicznych Hajduki. Rewitalizacja zakończona w 2023 roku zmniejszyła zanieczyszczenie wody o 99%, a wokół stawu powstały ścieżki spacerowe, place zabaw, boiska i wybieg dla psów. Miasto prowadzi kolejny etap prac: w miejscu dawnej hałdy przy stawie ma powstać park rekreacyjny.
Ośrodek Sportu i Rekreacji „Skałka”
Ośrodek Sportu i Rekreacji „Skałka” w Piaśnikach powstał na nieużytkach i został otwarty w 1968 roku jako kąpielisko. W jego skład wchodzą stadion z torem żużlowym, na którym swoje mecze rozgrywa piłkarski Śląsk Świętochłowice, kąpielisko z basenem ekologicznym, część parkowa z alejkami i placem zabaw oraz korty tenisowe i boiska. Przed wizytą sprawdź, które obiekty są czynne w danym sezonie.
Kultura i wydarzenia
Świętochłowice to miasto, które tętni życiem kulturalnym. Organizowane są tu liczne wydarzenia, festiwale i imprezy, które przyciągają zarówno mieszkańców, jak i turystów.
Centrum Kultury Śląskiej
Wydarzenia kulturalne w mieście organizuje i koordynuje Centrum Kultury Śląskiej z filiami w Lipinach i na Zgodzie. W filii na Zgodzie cyklicznie odbywają się wieczory kabaretowe, a w mieście także festiwale bluesowe i jazzowe. Na „Skałce” organizowano Międzynarodowy Festiwal Polki z zespołami folklorystycznymi i orkiestrami dętymi - sprawdź, czy jest w programie w roku Twojej wizyty.
Podsumowanie
Świętochłowice zwiedzisz w jeden dzień: Muzeum Powstań Śląskich, neogotycki kościół w Lipinach, wieża ciśnień, Park Heiloo i zrewitalizowany Staw Kalina leżą na niewielkim obszarze w sercu aglomeracji górnośląskiej. Dojedziesz tu tramwajami i autobusami Zarządu Transportu Metropolitalnego.
