Atrakcje Chełm

Wprowadzenie do Chełma

Chełm to jedno z tych miast, które zaskakuje swoją różnorodnością i bogatą historią. Położone w województwie lubelskim, oferuje wiele atrakcji zarówno dla miłośników historii, jak i przyrody. W tym artykule odkryjemy najciekawsze atrakcje Chełma, które warto odwiedzić.

Podziemia Kredowe

Najbardziej znaną atrakcją miasta są Chełmskie Podziemia Kredowe - zabytkowa kopalnia kredy piszącej, której złoża leżą pod Chełmem. Wielopoziomowy labirynt korytarzy i komór ma według szacunków około 40 km długości. Trasa turystyczna liczy około 2 km i biegnie pod centralną częścią Starego Miasta; przez cały rok panuje tu temperatura około 9°C. Po drodze zobaczysz ekspozycję o górnictwie kredy i historii miasta, a w jednej z komór spotkasz ducha Bielucha, legendarnego strażnika podziemi.

Historia Podziemi Kredowych

Kredę zaczęto wydobywać w XIII wieku, po odbudowie Chełma przez księcia Daniela Halickiego. Mieszkańcy kopali ją wprost ze swoich piwnic i sprzedawali, m.in. do Krakowa; służyła w budownictwie, ceramice i farbiarstwie, a korytarze dawały schronienie w czasie najazdów. Największe wydobycie przypadło na XVII i XVIII wiek - w XVII wieku 80 na 100 domów w centrum miało wejście do podziemi. Na początku XX wieku wydobycia zakazano, a w 1995 roku kompleks wpisano do rejestru zabytków.

Chełmska Bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny

Na Górce Chełmskiej wznosi się bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, sanktuarium Matki Bożej Chełmskiej. W jej miejscu około 1256 roku Daniel Halicki ufundował cerkiew; obecną świątynię zbudowano w latach 1735-1756 jako katedrę unicką. W 1919 roku przejął ją Kościół rzymskokatolicki (w latach 1940-1944 ponownie była cerkwią prawosławną), a w 1988 roku otrzymała tytuł bazyliki mniejszej. Obok stoi dzwonnica z 1878 roku, udostępniona turystom od 2008 roku.

Architektura Bazyliki

Późnobarokową świątynię zaprojektował Paweł Fontana, a budowę nadzorował Tomasz Rezler. To trójnawowa budowla na planie krzyża łacińskiego, z transeptem, dwiema wieżami w fasadzie i kopułą zwieńczoną latarnią. Po kasacie unii w 1875 roku zamieniono ją na sobór prawosławny i przebudowano w stylu bizantyjsko-rosyjskim - z tego czasu pochodzi czterokolumnowy portyk przed głównym wejściem.

Park Miejski w Chełmie

Jeśli szukasz miejsca na relaks i kontakt z naturą, Park Miejski w Chełmie jest idealnym wyborem. To zielone serce miasta, gdzie można spacerować, piknikować lub po prostu odpocząć na łonie natury.

Atrakcje w Parku Miejskim

Park założono na początku XX wieku i powiększono po 1945 roku. Od 1994 roku stoi w nim pomnik Akcji „Burza” AK, a przy ul. Armii Krajowej działa skatepark. Szukając figurek z miejskiego szlaku „Tropem Misia Chełmisia”, znajdziesz w parku parę miśków przy ławce.

Muzeum Ziemi Chełmskiej

Dla miłośników historii i kultury, Muzeum Ziemi Chełmskiej jest obowiązkowym punktem na mapie Chełma. Muzeum oferuje bogate zbiory związane z historią regionu, archeologią i etnografią.

Wystawy Stałe i Czasowe

Muzeum zajmuje cztery budynki: dawne Kolegium Pijarów i dwa budynki przy ul. Lubelskiej oraz dawną cerkiew św. Mikołaja z lat 1721-1727, w której działa oddział sztuki dawnej i odbywają się koncerty. Zbiory liczą około 20 tysięcy eksponatów. Na wystawie „Skarby przyrody” zobaczysz m.in. niedźwiedzia brunatnego upolowanego w 1904 roku i szczątki zwierząt kopalnych, np. mamuta; w 1972 roku przy muzeum powstała „Galeria 72”, od której zaczęła się tu galeria sztuki współczesnej.

Plac Łuczkowskiego

W historycznym centrum, na placu dra Edwarda Łuczkowskiego, zobaczysz zarys fundamentów XIV-wiecznego ratusza, rozebranego w 1848 roku po licznych pożarach. Na placu odbywają się Jarmark Wielkanocny i Jarmark Bożonarodzeniowy z koncertem kolęd. Nieopodal, przy ul. Lubelskiej, leżą wejście do Podziemi Kredowych i gmachy Muzeum Ziemi Chełmskiej.

Dział Etnografii Muzeum Ziemi Chełmskiej

Dział etnografii Muzeum Ziemi Chełmskiej przybliża tradycje regionu. Na wystawie stałej „Powrót od przeszłości”, łączącej archeologię z etnografią, zobaczysz dawne przedmioty codziennego użytku, pamiątki dawnych rzemiosł, stroje ludowe i wyposażenie wiejskich domów.

Kąpieliska i woda

W samym Chełmie popływasz w Chełmskim Parku Wodnym, otwartym w 2016 roku - ma 25-metrowy basen sportowy, basen do nauki pływania i strefę saun. Latem działa miejskie kąpielisko Glinianki. Aktualne godziny otwarcia sprawdź przed wizytą.

Zbiornik przy Żółtańcach i Jezioro Białe

Tuż za miastem, na polach Żółtaniec, Weremowic i Pokrówki w gminie Chełm, leży zbiornik wodny o powierzchni 103 ha z plażą, pomostami i boiskami. Na dłuższy wypad wybierz Jezioro Białe w Okunince, 7 km na południe od Włodawy, znane z czystych, piaszczystych plaż.

Chełmskie Festiwale i Wydarzenia

Chełm to miasto, które tętni życiem przez cały rok. Organizowane są tu liczne festiwale i wydarzenia kulturalne, które przyciągają zarówno mieszkańców, jak i turystów.

Najważniejsze Wydarzenia

Do cyklicznych wydarzeń w Chełmie należą m.in. jarmarki wielkanocny i bożonarodzeniowy na placu Łuczkowskiego, majowe Niedźwienalia, czyli święto studentów, Noc Kultury, Kino Letnie pod Gwiazdami oraz biegi: Niepodległości, Tropem Wilczym i Półmaraton Chełmski. Terminy sprawdź w kalendarzu miejskich instytucji kultury.

Chełmskie Szlaki Turystyczne

Dla miłośników aktywnego wypoczynku Chełm jest dobrą bazą. Przez miasto przechodzą trzy szlaki piesze - niebieski, czerwony i zielony - oraz Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo, najdłuższa trasa rowerowa w Polsce.

Najpopularniejsze Szlaki

Na krótki spacer wybierz jedną z dwóch miejskich ścieżek: szlakiem zabytków architektury (około 2 km, 11 obiektów) albo szlakiem pomników przyrody (około 6 km, 12 przystanków). Rowerzystom przypadnie do gustu pętla „Południowe Panoramy Chełma” (ponad 30 km, m.in. przez Żółtańce), a piechurom zielony Szlak Rezerwatów Przyrody o długości 101,3 km.

Chełmskie Zabytki

Chełm to miasto pełne zabytków, które warto zobaczyć. Od zabytkowych kościołów po historyczne kamienice, każdy znajdzie tu coś dla siebie.

Najważniejsze Zabytki

Poza bazyliką na Górce Chełmskiej warto zobaczyć późnobarokowy kościół Rozesłania Świętych Apostołów z lat 1753-1763, zaprojektowany przez Pawła Fontanę, którego wnętrze zachowało się bez zmian od czasu budowy. Fontana zaprojektował też kościół św. Andrzeja Apostoła przy klasztorze reformatów (1737-1750). Na Wysokiej Górce, dawnym grodzisku, pod ziemią kryją się pozostałości palatium księcia Daniela Halickiego - murowanego zamku do zwiedzania w Chełmie nie znajdziesz. Uwagę zwraca też prawosławna cerkiew św. Jana Teologa z lat 1846-1849 i wczesnobarokowa Brama Uściługska z 1616 roku.

Chełmskie Sklepy i Targowiska

Chełm oferuje wiele miejsc, gdzie można zrobić zakupy. Od nowoczesnych centrów handlowych po tradycyjne targowiska, każdy znajdzie tu coś dla siebie.

Najlepsze Miejsca na Zakupy

W 2019 roku u zbiegu ulic Lubelskiej i Rejowieckiej otwarto Galerię Chełm: 17,5 tys. m² i 55 lokali handlowych i usługowych. W mieście działa też centrum handlowe Vendo Park, a na lokalne produkty wybierz się na jedno z czterech miejskich targowisk.

Podsumowanie

Kredowe podziemia z duchem Bieluchem, bazylika na Górce Chełmskiej, kościoły Pawła Fontany, Muzeum Ziemi Chełmskiej i Green Velo na wyjazd rowerowy - Chełm wystarczy na weekend, a nad wodę jest stąd blisko.